Lansio Llyfr Insbector Ken Lewis

Cynhaliwyd noson i lansio llyfr Insbector Ken: Atgofion Plismon yn y Gorllewin Gwyllt yng Ngwesty’r Grannell, Llanwnnen ar 31ain Mawrth.   Dyma hunangofiant gonest Ken Lewis – neu Ken Cwrtnewydd, fel yr adwaenir ef orau. Mae yn gofnod o waith heddwas yn ystod ail hanner yr ugeinfed ganrif a’r achosion y bu’n ymwneud â hwy. Ceir hefyd hanesion plismyn eraill sy’n perthyn i oes a aeth heibio, yn cadw’r heddwch yn eu dull unigryw eu hunain.

Llyfr Inspector Ken

Llyfr Inspector Ken

Mae Insbector Ken yn enw cyfarwydd yn ardaloedd Llanelli, Glan-y-fferi, Rhydaman, Caerfyrddin a Llanbed wedi iddo fod yn gwasanaethu yno gyda’r heddlu am bron i 30 mlynedd. Ond fel y mae’n cyfaddef yn ei hunangofiant, erbyn hyn mae tuedd hefyd i’w adnabod fel tad Emyr Lewis, y chwaraewr rygbi rhyngwladol!

“Yn ystod fy nghyfnod fel arolygydd yn Llanelli, daeth Emyr yn enwog fel chwaraewr rygbi i dîm Athletig Caerfyrddin,” meddai Ken Lewis, sydd bellach yn byw yn Llanwnnen. “Bryd hynny, cyfeirid ato yn yr ardal fel ‘mab Inspector Llanbed’.

“Ond ychydig amser wedi hynny, a finnau yn arolygydd yn Llanbed, cafodd ei ddewis i chwarae i dîm cyntaf Llanelli. O fewn ychydig amser, ac yntau’n ennill enwogrwydd, dechreuwyd cyfeirio ataf i fel ‘tad Emyr Lewis’!”

Fel eglura Ken yn ei gyfrol, er na ddefnyddiodd ei ffon (staff) o gwbl yn ystod ei yrfa yn yr heddlu, nid oedd hi’n anghyffredin bryd hynny i heddwas roi gic ym mhen-ôl unrhyw un os, yn ei dyb ef, oedd yn haeddu’r fath driniaeth. “Roedd defnyddio grym yn groes i’m hegwyddor,” esbonia Ken, “ond mewn ambell achos, nid oedd posib datrys digwyddiad drwy siarad a chynghori yn unig.

“Wrth weithio’r shifft nos yn Llanelli, ces wybod gan yrrwr tacsi fod rhaid i fintai fechan o fechgyn ymosod ar blismon cyn cael ymuno â’r grŵp. Un noswaith, daeth arweinydd y fintai ymlaen ataf yn nhywyllwch Mincing Lane gan fy herio i ymladd ag ef. Yn hytrach na’i ateb, gafaelais yn ei goler, ei droi oddi wrthyf a gyda’m holl nerth fe gafodd gic yn ei ben-ôl.

Emyr Llew a Ken Lewis (Llun: Lefi Gruffudd)

Emyr Llew a Ken Lewis (Llun: Lefi Gruffudd)

“Rhedodd allan i Market Street ac yno roedd tri arall o’i ffrindiau yn aros. Rhedodd y pedwar i ffwrdd gyda’r gŵr a giciais yn dal ei ben-ôl â’i ddwy law. Byddai’r tri yma wedi ymosod arnaf oni bai i mi gael gafael yn y gŵr a rhoddi cic iddo yn ei ben-ôl fel y gwnes.”

Leave a Reply

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *